Tarihsel süreçte, meydana gelmiş olayların anlaşılabilmesi, bazı kavramların yerli yerinde kullanılmasını gerektirmektedir. Özellikle, tarih biliminde çok sık karşılaştığımız bazı kavramları bu yüzden aşağıda çıkardık.
KLAN: En küçük toplumsal birim. İlkel aile.
KAST: Hindistan da, katı sınıf kurallarından oluşan, siyasi birliği engelleyen oluşum.
KÜLTÜR (EKİN-HARS):Bir toplum ya da toplumlara ait maddi-manevi öğeler.Veya geçmişten günümüze gelen, insan eliyle oluşturulmuş bilgi birikimi.
TÖRE: Yazısız hukuk kuralları(Töre dinsel kurallar değildir).
MİLİYETÇİLİK: Bir ferdin içinde yaşadığı topluma karşı duyduğu bağlılık duygu ve şuurudur. Toplumun, siyasi-ekonomik-kültürel açıdan en üst seviyeye getirme çabaları.
OLİGARŞİ: Belli bir zümrenin, ailenin devlet yönetiminde söz sahibi olması.
ARİSTOKRASİ: Soylu grupların devlet yönetmesi.(Oligarşi-Aristokrasi Cumhuriyete yakın yönetim şekilleridir.)
FEODALİZM: Devlet birliğinin olmadığı, toprağın temel üretim aracı olduğu, eşitsizlik üzerine kurulu düzen.
DEREBEYLİK: Feodal yapıdaki yönetim biçimi (Yerel)
MUTLAK MONARŞİ: Egemenliğin kaynağının tek bir kişide toplandığı yönetim biçimi.(Krallık-İmparatorluk gibi)
CUMHURİYET: Egemenliğin kaynağının toplum olduğu, devlet organların seçimlerle ve belli yetkilerle belirlendiği yönetim biçimi.(Halkın ortak bilinciyle oluşmuş sistem)
DEMOKRASİ: Halkın, yönetim sistemi içerisinde temsilcileri aracılığı ile yönetime müdahalesidir.
LİBERALİZM: Davranışlarda ve ekonomide serbestliği savunan görüş.
KAPİTALİZM (Anamalcılık):Üretimin ,üretim araçlarının büyük ölçüde özel mülkiyetin elinde olduğu, piyasa ekonomisinin egemen olduğu ekonomik sosyal yapı.
SOSYALİZM: İktidar ve üretim araçlarının ortak mülkiyetle kontrol edilmesi gerektiği fikrini savunan sistem.
EMPERYALİZM: Bir devletin sınırlarını başka devlet veya devletlerin aleyhine genişletmesi. Farklı sosyal-ekonomik-kültürel yapının güçlü bir otorite altında toplanması.
ÜNİTER DEVLET: Farklı toplumsal yapıdan oluşsa da, siyasi otoritenin tek merkezde toplandığı, merkezi otoritenin tek anayasa ile sağlandığı devlet biçimi.
DEVLET: Belirli bir toprak parçası (vatan) üzerindeki insan topluluklarının, bir egemenlik ve hukuk içerisinde siyasi bir güç altında örgütlenmesi.
MİLLET(Ulus): Geçmişte birlikte yaşamış gelecekte de birlikte yaşama arzusu gösteren insan topluluğu.
VATAN(Ülke):Sınırları belli bir toprak parçası.
ANAYASA: Bir devletin yönetim biçimini, kişi hak ve özgürlüklerini belirleyen temel kanun.
FEDERASYON: Kendilerine ait yürütme, yargı organlarından oluşan devletçiklerin bir araya gelerek ortak bir anayasa, bir siyasi güç etrafında birleşmesi.
FEDERAL: Özerk bölgelerin(içişlerinde serbest)belli bir otonomi altında birleşerek bir devlet sistemi içerisinde yönetilmesi.
ULUSAL EGEMENLİK: Halkın, devlet yönetiminde belirleyici olması. Kendi geleceğini, kendi hür iradesiyle belirlemesi.
ULUSAL BAĞIMSIZLIK: Bir ülkenin uluslar arası alandaki bağımsızlığı-devlet otoritesini başka bir ülkenin etkisi olmaksızın kullanabilmesidir.
DEVRİM: Belli bir alanda yapılan hızlı ve köklü değişim.
İNKILAP: Toplum yapısını, düzenini daha iyi bir duruma getirmek amacıyla yapılan değişim.
İHTİLAL: Bir ülkedeki, siyasi-sosyal-ekonomik yapının yasalara uymadan, şiddet ve kuvvet kullanarak değiştirilmek istenmesi.
SAVAŞ: Bir ülke ya da ülkeler grubunun başka bir ülke veya ülkeler grubuna karşı giriştiği topyekûn saldırı veya savunma
MUHAREBE: Bir savaş esnasında iki taraf silahlı kuvvetlerinin karşılıklı çatışması (Bölgesel çatışma)
ASİMİLASYON: Güçlü ve hâkim bir kültürel yapının kendisinden daha az gelişmiş veya zayıf bir kültürel yapıyı kendi içinde eritmesi.
MİSYON: Görev (Tarihte üstlenilen rol)
ANARŞİZİM: Her türlü toplumsal otoriteyi reddeden düşünce sistemi.
13 Şubat 2009
|