DÜNYA EDEBİYATI

1 – Johans Wolfgang Van Goethe ( 1749 – 1832 ) ( Alman Edeb. )

Genç Werther’in Acıları:  Werther, yaşadığı çevrenin sınıf ayrımı anlayışına, sahte ve yapmacık dostluklarına ayak uyduramayan bir gençtir. Böyle bir ortamdan ayrılıp sakin bir köy hayatı seçer. Çıktığı bir gezide Lotte adlı bir kızla tanışır. Kız nişanlıdır. Kısa bir dostluktan sonra Werther kıza aşık olur. Fakat kıza zarar vermemek için aşkını kalbine gömer. Kız da onu sever. Fakat evlilik kurumunun kutsallığına inandığı için nişanlısı ile evlenir. Bu acılara dayanamayan Werther en sonunda intihar eder.

2 – Ernest Hemingway ( 1898 – 1961 ) ( Amerikan Edeb. )

Silahlara Veda: Bu romanda savaşın acımasız atmosferinde doğan ve gelişen bir aşk anlatılır. Frederic, Catherina adındaki bir hemşireyle başlangıçta gönül eğlendirmek için arkadaşlık kurmuş; fakat hemşirenin şefkat dolu yaklaşımları karşısında ona aşık olmuştur. Frederic, Avusturya – İtalya cephesinde savaşa katılır. Sıcak savaş ortamında doğan bir aşk iki insan arasında sevgi dolu bir dünya yaratmış, savaş meydanlarında görülen acı ve yıkımlar eserin başka bir boyutunu oluşturmuştur.

Yaşlı Adam ve Deniz: Kübalı yaşlı bir balıkçı, büyük bir balık yakalama özlemi ile her gün denize açılır. Yakalayamayınca hayal kırıklığı ile geri döner. Bir gün yine umutla denize açılır. Büyük bir balık yakalar. Fakat o balığı köpek balıkları elinden alır. Romanda, insanla doğa arasında süregelen savaşın değişik bir yönüne ışık tutulur. Yaşlı adam büyük bir balık yakalama ümidiyle her gün mutlu ve mücadeleci bir tavır sergiler.Bu arada balık da yaşamak için direnir.

3 - John Steinbeck ( 1902 – 1968 ) ( Amerikan Edeb. )

Gazap Üzümleri : Romanda umut peşinde koşan insanlar anlatılır.Romanın kahramanı Tom Joad canını kurtarabilmek için hapse düşmüş, hapisten çıktıktan sonra ailesi ile daha rahat bir yaşantıya kavuşabilmek için Kalifornia’ ya yola çıkmış. Romanda, bir dönem Amerika’sında yaşanan ekonomik ve toplumsal sorunların çökerttiği ailelerin acı ve zorlu yaşam şartları ve bu ortamı hazırlayan sebepler anlatılır. Göç eden insanların yollarda karşılaştığı zorluklar, ağır şartlar altında ezilen insanların hak arama mücadeleleri anlatılır.

4 - Stendhal ( 1783 – 1842 ) ( Fransız Edeb. )

Kırmızı ve Siyah ( Psikolojik Roman ) : Julien Sorel, yükselmek arzusunda olan, bulunduğu konumu beğenmeyen mağrur gençliğin tipik bir örneğidir. Babası, Belediye Başkanının kereste atölyesinde çalışmaktadır. Amirlerine karşı son derece saygılıdır. Fakat Julien’e karşı çok anlayışsızdır. Julien, babasının istediği gibi biri değil, kendinin istediği gibi olmayı isteyince aile tarafından dışlanır. Roman ruhsal çözümlemelerle dolu olan romanda karamsarlık ve öfke doludur. İnsan ruhuna farklı açılardan bakılmıştır.

5 - Alphonse De Lamartine ( 1790 – 1869 ) ( Fransız Edeb. )

Graziella : Aşk romanıdır. Olay, on sekiz yaşındaki Fransız bir gençle, İtalya kıyılarının doğa güzellikleri içinde büyümüş romantik ruhlu, güzel Graziella’nın katıksız sevgisi üzerine kuruludur. Bu aşk kentli gencin ruh dünyasında kalıcı izler bırakmıştır.

6 - Honore De Balzac ( 1799 – 1850 ) ( Fransız Edeb. )

Vadideki Zambak : Aşk romanıdır. Felix, ailesi tarafından ihmal edilmiş, sevgi ve ilgi görmemiş, içine kapanık bir gençtir. Kendi imkanlarıyla liseyi bitirir. Paris’te hukuk öğrenimine başlar. Made de Bery, güzel bir vadide yaşayan, huysuz bir kocası ve hastalıklı iki çocuğu olan güzel bir kadındır. Felix’e destek olur. Bery, Felix’e göre bir zambağı sembolize eder. Bery, Felix’i sever. Fakat kocasına ihanet edemez ve günden güne zambak gibi solar. Felix’in çektiği ruhsal acılar, yıkıntılar romanda başarılı bir dille verilmiştir.

Goriot Baba : Goriot Baba’nın Deflin ve Anastazi adında iki kızı vardır. Bunların iyi birileriyle evlilik yapıp mutlu olmaları için elinden geleni yapar. Birisini hukuk öğrencisine, diğerini tıp öğrencisine verir. Onlar üzülmesin diye hayatlarına hiç karışmaz. Hastalanır, ölür. Vasiyeti üzerine yoksullar mezarlığına gömülür.

7 - Victor Hugo ( 1802 – 1885 ) ( Fransız )

Sefiller : Romanda, ailesini açlıktan kurtarmak için fırından ekmek çalıp beş yıl kürek cezasına çarptırılan Jean Valjan’ın hayat hikayesi anlatılır. 19 yıl sonra hapisten çıkar; fakat kimse ona iş vermez. Sadece bir piskopos yardım eder. Madaline takma adıyla atıldığı ticaret hayatında başarılı olur. Kimsesiz ve yoksulları korur. Romanda yaşanılan olumsuzlukların düzeltilmesi istenmektedir. “Suçlu insan yoktur, suça itilmiş insan vardır.“ ilkesi savunulmuştur. Bu açıdan suç oranının aza indirileceği vurgulanmıştır.

8 - Gustave Flaubert ( 1821 – 1880 ) ( Fransız Edeb. )

Madame Bovary : Aşk romanıdır. Emma zengin güzel bir köylü kızıdır. Hayatı okuduğu kitaplardaki gibi hep toz pembe zanneder. Bir doktorla ( Charles Bouary ) evlenir. Bir süre sonra kocasının gereksiz bir insan olduğunu anlar. Kocasından ilgi göremeyen Emma, Leon, Rodolphe adlı kişilerle ilişki kurar. Fakat bu ilişkiler de uzun sürmez. Romanda Emma’nın bunalımları, iç sıkıntıları anlatır.

9 - Emile Zola ( 1840 – 1902 ) ( Fransız )

Germinal : Romanın olayları maden ocaklarında geçer. Etienne Lantier bir maden ocağında çok zor şartlar altında çalışır. Ağır şartların yoksulluğun getirdiği bunalımla işçileri örgütler ve grev örgütleyicisi olur. Roman aynı zamanda bir başkaldırı romanıdır. Sonuçta grev işe yaramaz. Askeriye olaya müdahale eder, işçiler aç kalır. Lantier kaçar artık kimse de ona güvenmez.

10 - Andre Gide ( 1869 – 1951 ) ( Fransız )

Kalpazanlar ( Roman ) : Bernard Profitendieu sınavlara hazırlanmak için, evde kaldığı bir gün annesine on yedi yıl önce yazılmış bir mektubu bulunca gerçek sandığı babasının üvey olduğunu öğrenir. Annesine mektup yazar ve evi terk eder. Giriştiği hayat mücadelesinde başarılı olur.

11 - Charles Dickers ( 1812 – 1870 ) ( İngiliz Edeb. )

David Copperfield : David’in başından geçenler ve aile düzensizliği anlatılır. Roman, babası, kendisi doğmadan önce ölen David’in hayatını anlatır. Annesi başka bir adamla evlenince David yatılı bir okula gönderilir. Bir gün annesinin doğum yaparken öldüğünü duyar. Üvey babası ile de yaşayamaz. Teyzesinin yanına gitmeye karar verir.

12 - Aleksandra Sergeyeviç Puşkin ( 1799 – 1837 ) ( Rus Edeb. )

Yüzbaşının Kızı : Soylu bir aileden gelen Andreviç, ailesi tarafından askere gönderilir. Hayatın birçok yönünü tanır. Babasının onu olgunlaşması ve hayatı tanıması için gönderdiği asker ocağında; oda arkadaşından ihaneti, sevdiği kızdan da bağlılığı ve direnmeyi öğrenmiştir.

13 - İvan Sergeyeviç Turgenyeu ( 1818 – 1883 ) ( Rus Edeb. )

Babalar ve Oğullar : Kuşaklar arasında düşünce ve davranış farklılıklarını ele alır. Yeni bir sosyal düzenin kurulmasını savunan gençliğin, hayata bakış felsefesi anlatılmıştır.

14 - Fyodor Mihayloviç Dostoyevski ( 1821 – 1881 ) ( Rus Edeb. )

Karamazov Kardeşler : Fedor Pavlovic Karamazov, serseri ruhlu, egoist, her an kötülük yapabilecek bir mizaca sahiptir. Birçok kadınla evlilik yapar. Kadınlar ya delirir ya da ölür. Bunlardan dört çocuğu olur. Her biri ayrı kişilikte farklı işler yapar. Büyük çocuk Dimitri bir tartışma sonucu babasını öldürür ve hapse girer.

Suç ve Ceza : Raskolnikov, yoksulluk yüzünden üniversiteden atılmış, annesi el kapısında, kız kardeşi toprak ağalarının yanında çalışan bir gençtir. Bu sefil hayattan kurtulmak için yaşlı, tefeci bir kadını öldürür. Fakat vicdanı bir türlü ona rahat vermez. Kendini ihbar eder. Devletin verdiği cezadan çok vicdanında oluşan azapları onu daha ağır yargılar. Fakat adaletin verdiği hayatla da olgunlaşır ve düzelmeye başlar.

15 - Lev Tolstoy ( 1828 – 1910 ) ( Rus Edeb. )

Diriliş : Katyuşa Maslova çiftlikte çalışan bir kadından evlilik dışı doğmuş bir çocuktur. Hayatına düzen vermek için Nehludov adında bir gençle birlikte olur. Fakat terk edilir. Aradığı sevgiyi kimsede bulamaz ve koşullar onu kötü bir hayatın içine atar. Hayat kadını olur. Birlikte olduğu erkek yanında ölünce mahkemelik olur. Nehludov ile burada karşılaşır. Nehludov hatasını anlar ve vicdanına her şeyi sormaya başlar. Kadını kurtarmaya çalışırsa da kadın ondan yardım istemez.

Anna Karenina : Aristokrat bir ailenin kızı olan Anna eşi Karenina ile görücü usulü evlenmiştir. Moskova’ya gittiği bir sırada Yüzbaşı Aleksi Vranski’yle tanışır ve aralarında  duygusal bir bağ oluşur. Eşi bu ilişkiyi öğrenir ama mevkisinin düşeceği korkusuyla ses çıkarmaz. Karenina, Anna ile konuşur. Anna bir daha yüzbaşı ile görüşmez. Anna Karenina eşini sevmemektedir. Çünkü eşi sürekli işle uğraşmaktadır. Anna’nın bunalımları anlatılır.

16 - Maksim Gorki ( 1868 – 1936 ) ( Rua Edeb. )

Ana : Pelake ve oğlu Pavel birlikte yaşamaktadırlar. Pavel tanıştığı arkadaş grubuyla sosyalist fikirler üzerinde evde toplantılar yapar. Ana’nın evinde yapılan bu toplantılara Ana da katılır. Oğlu bu düşünce yüzünden hapse girince toplantıları Ana yürütür. Yıllarca kocası tarafından ezilmiş bir kadındır, kocasının ölümünden sonra oğlu sayesinde yeniden bir kimliğe kavuşur.

17 - Knut Hamsun

Dünya Nimeti : İshak, çalışmayı seven, azimli bir insandır. Çiftçilikle uğraşır, azla yetinmesini bilir. İnger adında bir kadınla evlenir. Katı ve sert toprakları işleyerek verimli hale getirirler. İshak’ın azimli çalışması ve şükretmesi onu daima yükseltir.

18 - Guy De Mauppassant ( 1850 – 1893 ) ( Fransız )

İtiraf : Bayan Leremensiye, öldüğü zaman okunması kaydıyla çocuklarına bir vasiyetname bırakır. Cenazeden sonra çocuklar vasiyetnameyi okur. Bu mektupta birisini öldürdüğünü, vicdan azabından dolayı itiraf ettiğini anlatır.

19 - Boris Pasternak ( 1830 – 1960 ) ( Rus Edeb. )

Doktor Jivago : Olay Yuri Jivago etrafında şekillenir. Doktor olmasına rağmen edebiyata, sanata eğilimi daha çoktur. Mutlu bir yuva kurmuş fakat savaş ve o dönemde çıkan ihtilal yüzünden sefil ve zorlu bir hayat omuzlamak zorunda kalmıştır. Romanda, savaşın yıkıcı izleri insanları farklı düşünmeye ve yaşamaya itmiştir.

20 - Charles Dickens ( 1812 – 1870 ) ( İngiliz )

İki Şehrin Hikayesi : Olaylar, Fransız ihtilali yıllarında geçer. Dr. Manette tanınmış bir doktordur. Yaralı bir kadını tedavi etmek için şatoya götürülür. Şatonun sahibi, bu kadını kaçırmış, kadının kocasını, babasını öldürmüş, erkek kardeşini de yaralamıştır. Kadının kardeşi ölmeden önce olup bitenleri doktora anlatmayı başarır. Bu olaylar karşısında suçlu hapse girer, doktor da yargılanır.

 16 Mayıs 2007
Arzu Demirkaya
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni